Củ niễng – món quà đầu đông của người Hưng Yên

Mỗi độ cuối tháng 10, đầu tháng 11, khi gió heo may tràn về, trên những cánh đồng trũng ở Hưng Yên, những bụi niễng bắt đầu để lộ những củ trắng ngần, mập mạp, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến. Củ niễng, thứ nông sản dân dã, nay đã trở thành đặc sản được săn tìm mỗi dịp đầu đông, góp phần tạo nên hương vị riêng của vùng đất Phố Hiến.

Cánh đồng niễng ở phường Hồng Châu. 

Người dân Hưng Yên vẫn gọi củ niễng bằng cái tên thân thương “lộc bùn”, bởi loài cây này chỉ sinh trưởng tốt ở những vùng đất trũng, ngập nước quanh năm. Niễng là cây thân thảo, lá giống cỏ lau, thường sống ở những chân ruộng trũng, có nhiều bùn và nước. Niễng giống được người dân chọn từ những bụi cây nhiều nhánh, củ to, khỏe của mùa trước. Đợi sau Tết Nguyên đán, khi thời tiết ấm dần, bà con tỉa những gốc niễng giống rồi cấy xuống ruộng như cấy lúa. Đến tháng 9 âm lịch, củ niễng bắt đầu phình to, ẩn mình trong lớp bẹ lá xanh, và chỉ trong chưa đầy một tháng, người dân đã phải khẩn trương thu hoạch. Chậm vài ngày thôi, củ sẽ già, xơ và mất đi độ ngọt giòn. Công việc thu hoạch niễng vất vả nhất, bởi bụi dày, lá sắc cạnh, dễ cứa đứt tay. Sau khi dùng liềm cắt sát gốc, người dân sơ chế, phân loại củ theo kích cỡ, xếp thành bó để bán.

Nông dân phường Hồng Châu thu hoạch niễng. 

Tại Hưng Yên, niễng được trồng tập trung nhiều nhất ở phường Hồng Châu, phường Phố Hiến và xã Tân Hưng – nơi có điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt thích hợp: đất bùn sâu, nguồn nước ổn định, độ phèn vừa phải, tạo nên chất lượng củ thơm ngon, giòn ngọt đặc trưng “khó trộn lẫn”.

Củ niễng không chỉ ngon miệng mà còn rất bổ dưỡng. Theo Đông y, củ niễng có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa và giải độc cơ thể. Các món ăn chế biến từ niễng rất đa dạng: xào trứng, xào thịt bò, nấu lẩu, làm nộm hay gỏi đều giữ nguyên vị giòn ngọt đặc trưng. Với nhiều gia đình, vài bó niễng đầu mùa không chỉ là thực phẩm mà còn là “hương vị của mùa đông Hưng Yên”.

Sau khi thu hoạch, nông dân sơ chế, phân loại niễng trước khi xuất bán.

Nhờ giá trị ẩm thực cao và mùa vụ ngắn, vài năm gần đây cây niễng đã trở thành cây trồng mang lại thu nhập khá cho nông dân. Phường Hồng Châu hiện có 8,5 ha niễng, cho thu nhập trung bình 6 – 8 triệu đồng/sào/vụ, cao gấp 3 – 4 lần so với cấy lúa. Ông Trần Văn Tuấn, tổ dân phố Phương Độ (phường Hồng Châu) chia sẻ: Niễng dễ trồng, chi phí đầu tư thấp mà hiệu quả lại cao. Gia đình tôi trồng 3 mẫu, mỗi vụ thu được khoảng 180 – 200 triệu đồng. Nhờ cây niễng, chúng tôi có thêm vốn đầu tư cho sản xuất khác, đời sống ổn định hơn hẳn so với trước kia.

Năm nay, niễng có giá bán 18.000 - 25.000 đồng/bó. 

Còn bà Nguyễn Thị Hằng, ở thôn Phương Thượng (xã Tân Hưng) cho biết: Thấy niễng Hồng Châu bán chạy, tôi mua giống về trồng trên 1 mẫu ruộng. Năm nay giá đầu vụ 25.000 đồng/bó, hiện còn 18.000 đồng nhưng vẫn tiêu thụ tốt, thương lái đến tận ruộng thu mua. Niễng giờ đã trở thành cây trồng mang lại nguồn thu khá cho gia đình tôi.

Ông Đào Đức Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Châu, khẳng định: Nhờ thị trường ổn định và giá trị cao, cây niễng đang được mở rộng diện tích, giúp người dân tăng thu nhập và gìn giữ đặc sản quê hương. Phường sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ để phát triển cây niễng theo hướng bền vững.

Bóc lớp vỏ xanh bên ngoài, hiện ra những củ niễng trắng nõn, mập mạp, mang trọn hương vị ngọt, ngon của đất trời đầu đông. 

Từ thứ rau dân dã trong bữa cơm quê, củ niễng nay đã trở thành đặc sản mang thương hiệu Hưng Yên – vừa là món ngon mùa đông, vừa là “cây trồng tiền triệu” giúp người dân làm giàu ngay trên chính mảnh ruộng bùn lầy. Trong cái se lạnh đầu Đông, nhìn những bó niễng trắng ngần được chở ra chợ, ai cũng cảm nhận rõ hơi ấm lao động và sự cần cù của người nông dân – những người đã biến “lộc bùn” mộc mạc thành sản vật quý của vùng đất phù sa.